Uitsluitende bevoegdheden zijn bevoegdheden die bij wet zijn vastgelegd en aan één bepaald rechtscollege zijn toegewezen.

Als het geschil niet voor het juiste rechtscollege wordt gebracht, moet dit rechtscollege zich dan ook onbevoegd verklaren, zelfs indien de partijen dit niet opwerpen.

Voor een aantal geschillen is de vrederechter uitsluitend bevoegd. Hierna volgen er enkele:

  • rechtspleging ingeval van dringende noodzakelijkheid inzake onteigeningen ten algemene nutte;
  • verzegelingen en de aanstelling van een sekwester; het betreft o.a. het leggen van zegels om een vermogensbelang te beschermen;
  • vorderingen tot aanwijzing van een deskundige of scheidsrechter wanneer het voorwerp van het deskundigenonderzoek tot de materiële bevoegdheid van de vrederechter behoort.